Subsidie op afkoppelen van regenwater: wat je gemeente betaalt

De ene gemeente betaalt tien euro per vierkante meter, de andere twee euro zeventig, en een derde rekent helemaal niet per vierkante meter. Er is geen landelijke regeling. Dit is hoe de bedragen zich verhouden en hoe je die van jou opzoekt.

Er bestaat geen landelijke subsidie op het afkoppelen van regenwater. Geen loket, geen vast bedrag, geen landelijke voorwaarden. Wat er wel is, zijn honderden losse gemeentelijke regelingen die allemaal anders zijn, en een enkel waterschap dat er een bedrag bovenop legt.

Dat klinkt als een detail. Het is het niet, want de verschillen zijn enorm. Wij hebben de regelingen van zes gemeenten nagelopen en kwamen uit op bedragen die een factor vier uit elkaar liggen, met daarnaast een gemeente die het bedrag helemaal niet per vierkante meter berekent. Op hetzelfde dak van zestig vierkante meter scheelt dat tussen de honderdzestig en de zeshonderd euro.

Wat we aantroffen, letterlijk

Wageningen betaalt tien euro voor elke vierkante meter dakoppervlak die je van het riool afkoppelt. Er staat geen maximum op de pagina. Wel een rij strakke voorwaarden: je moet eigenaar zijn, je pand moet in een aangewezen gebied liggen, je regenpijp moet op het gemengde riool zitten, het dak moet van voor 2012 zijn, en je moet aanvragen voordat je begint. Een regenton alleen telt niet.

Peel en Maas betaalt negen euro per vierkante meter voor uitgebreide maatregelen zoals infiltratiekratten en herbestrating, met een maximum van vijfduizend euro per woning. Je moet minimaal veertig vierkante meter afkoppelen, binnen drie maanden beginnen en binnen zes maanden klaar zijn.

Valkenswaard betaalt vijf euro per afgekoppelde vierkante meter, ook met een maximum van vijfduizend euro per aanvraag. Daar staat één voorwaarde bij die je elders niet ziet: je moet voldoen aan een bergingsnorm van twintig liter per vierkante meter. En je moet het resultaat tien jaar in stand houden.

Assen werkt met een staffel: twee euro zevenenzestig voor de eerste honderdvijftig vierkante meter, twee euro vijftig daarboven tot duizend, en twee euro boven de duizend. Ligt je woning in het beheergebied van waterschap Hunze en Aa's, dan komt daar vijfentwintig euro per aanvraag bij.

Beuningen doet het volledig anders en rekent niet per vierkante meter maar over je bonnetjes: dertig procent van het aankoopbedrag tot honderd euro, vijfenveertig procent daarboven, met een maximum van tweehonderdvijftig euro per huishouden. Je dak moet minimaal vijftien vierkante meter zijn en je kunt het maar één keer per adres aanvragen.

En Nederweert heeft een regeling, maar zet het bedrag niet op de pagina. Je wordt doorverwezen naar de verordening of naar de telefoon. Dat is geen uitzondering: wij kwamen het vaker tegen.

Waarom die verschillen zo groot zijn

Het heeft vooral te maken met wat er onder de straat ligt. Een gemeente met veel gemengd riool heeft direct profijt van elke afgekoppelde vierkante meter, want dat is water dat niet meer onnodig naar de zuivering gaat en niet meer meetelt bij het vollopen van de buis. Daar is een hoog bedrag een verstandige investering. Een gemeente die net een gescheiden stelsel heeft aangelegd, heeft die prikkel veel minder.

Daarnaast verschilt het budget. Een subsidiepot is eindig en veel regelingen stoppen zodra hij leeg is, ongeacht de einddatum die op de pagina staat. Dat is de belangrijkste reden om vroeg in het jaar aan te vragen en niet in november.

De voorwaarden die bijna overal terugkomen

Hoe verschillend de bedragen ook zijn, in de voorwaarden zit meer lijn dan je zou denken. Vijf dingen kwamen we bij vrijwel elke regeling tegen.

Je moet aanvragen voordat je begint. Dit is de fout die het vaakst gemaakt wordt. Heb je de schop al in de grond gehad, dan is de subsidie weg, hoe goed je werk ook is.

Er geldt een minimumoppervlak. Vijftien vierkante meter in Beuningen, veertig in Peel en Maas en Valkenswaard. Een schuurdakje alleen haalt die drempel vaak niet.

Het oppervlak moet nu op het riool zijn aangesloten. Zit je regenpijp al in een grindkoffer, dan is er niets af te koppelen en krijg je niets.

Een regenton is niet genoeg. Alle regelingen die wij zagen eisen een echte voorziening die het water vasthoudt of de bodem in brengt. Valkenswaard maakt dat hard met een bergingsnorm van twintig liter per vierkante meter.

En je moet achteraf bewijzen wat je gedaan hebt, met foto's en nota's, vaak binnen een paar weken na afronding. Maak die foto's dus tijdens het werk, met de sleuf open. Achteraf kun je niet meer laten zien wat eronder ligt.

Hoe je de regeling van jouw gemeente vindt

Zoek op de naam van je gemeente plus subsidie afkoppelen regenwater. Staat er niets, probeer dan hemelwater in plaats van regenwater, want gemeenten gebruiken die woorden door elkaar. Levert dat ook niets op, kijk dan op de website van je waterschap: sommige waterschappen hebben een eigen regeling of leggen een bedrag bij op dat van de gemeente.

Het Duurzaam Bouwloket houdt een landelijk overzicht bij van subsidie- en financieringsregelingen rond afkoppelen. Dat is de beste aggregatie die wij konden vinden, maar hij is niet volledig en loopt op sommige punten achter. Gebruik hem om te zien of er iets is, en controleer het bedrag altijd bij je eigen gemeente.

En bel gewoon. Dat klinkt ouderwets, maar het werkt beter dan zoeken. Vraag bij het waterloket of de afdeling riolering naar drie dingen: is er subsidie, wat zijn de voorwaarden, en ligt er bij mij een gemengd of een gescheiden stelsel. Dat laatste bepaalt mede of je überhaupt in aanmerking komt.

Vraag in hetzelfde gesprek of er een hemelwaterverordening geldt. Sommige gemeenten geven geen subsidie maar stellen juist een eis, en dan is afkoppelen geen keuze. Dat is minder vervelend dan het klinkt: je moet dan toch al graven, en de stap van alleen infiltreren naar eerst opvangen is dan klein.

Wat dit overzicht niet is

Dit zijn zes gemeenten van ruim driehonderd. Wij hebben ze gekozen omdat ze de spreiding laten zien, niet omdat ze representatief zijn, en we vullen deze lijst aan naarmate we er meer verifiëren. Bedragen en voorwaarden veranderen bovendien, soms midden in het jaar als de pot leeg is.

Wij zetten hier dus geen bedrag neer dat wij niet bij de gemeente zelf hebben gelezen, en we raden je aan hetzelfde te doen voordat je gaat graven. Een geverifieerd bedrag van je eigen gemeente is meer waard dan een landelijk gemiddelde dat nergens geldt.